ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਵਧਾਈਆਂ! ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਹੋਵੇ

ਵਿਸਾਖੀ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੈਸਾਖੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ) ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਬੀ ਫਸਲਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੇਹੂੰ) ਦੀ ਵਾਢੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ (ਕਈ ਵਾਰ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ) ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਦਿਨ 1699 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਖਾਲਸਾ ਸਿਰਜਨਾ ਦਿਵਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
1699 ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਲੱਖਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਜ਼ੁਲਮ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਉਠਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ? ਧਰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ?”
ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ, ਪਰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੰਬੂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਇਹੀ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਉਹ ਪੰਜ ਬੰਦੇ ਤੰਬੂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਮੁਹਕਮ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖੰਡੇ ਬਾਟੇ ਵਾਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਖੁਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ “ਪਵਿੱਤਰ” ਜਾਂ “ਸ਼ੁੱਧ”। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ: “ਖਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਰੂਪ ਹੈ ਖਾਸ। ਖਾਲਸੇ ਮਹਿ ਹਉ ਕਰਉ ਨਿਵਾਸ॥” (ਖਾਲਸਾ ਮੇਰਾ ਖਾਸ ਰੂਪ ਹੈ, ਮੈਂ ਖਾਲਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।) ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਰੂਪ ਖਾਲਸਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਬਰਾਬਰੀ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ 5 ਕੇ (ਪੰਜ ਕੱਕਾਰ) ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ: ਕੇਸ (ਵਾਲ ਨਾ ਕੱਟਣਾ) ਕੰਘਾ (ਕੰਘੀ)ਕੜਾ (ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੜਾ) ਕਛਹਿਰਾ (ਖਾਸ ਲੰਗੋਟ) ਕਿਰਪਾਨ (ਤਲਵਾਰ) ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ “ਸਿੰਘ” (ਪੁਰਸ਼ ਲਈ) ਅਤੇ “ਕੌਰ” (ਔਰਤ ਲਈ) ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ: ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੋਧ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ। ਵਿਸਾਖੀ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਲੰਗਰ। ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ (ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ ਵਾਲੀ ਯਾਤਰਾ)।
ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਠਾਈਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਾਢੀ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਵਿਸਾਖੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ, ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਾਲਮ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ ॥
ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਵਧਾਈਆਂ! ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਹੋਵੇ।