ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ (ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ) ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਪਾਂ ਜਾਂ ਭੁੱਲਾਂ ਕਾਰਨ ਮਨ ਭਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਆਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਇਹ ਪਾਵਨ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਓਟ ਅਤੇ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਰੱਖਿਆ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ: ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਨਾਵਣੁ ਚਲੇ ਤੀਰਥੀ ਮਨਿ ਖੋਟੈ ਤਨਿ ਚੋਰ ॥ ਇਕੁ ਭਾਉ ਲੱਥੀ ਨਾਤਿਆ ਦੁਇ ਭਾauto ਚੜ੍ਹੀਅਸੁ ਹੋਰ ॥ ਬਾਹਰਿ ਧੋਤੀ ਤੂਮੜੀ ਅੰਦਰਿ ਵਿਸੁ ਨਿਕੋਰ ॥ ਸਾਧ ਭਲੇ ਅਣਨਾਤਿਆ ਚੋਰ ਸਿ ਚੋਰਾ ਚੋਰ ॥੧॥ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ – ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ): ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਰਾਮਦਾਸ ਗੁਰੁ ਜਿਨਿ ਸਿਰਿਆ ਤਿਨਿ ਹੀ ਸਵਾਰਿਆ ॥ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਕਰਾਮਾਤਿ ਆਪਿ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ਧਾਰਿਆ ॥ ਮਹਾਤਮ: ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੰਕਾਰ, ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਖਾਸ ਪਹਿਲੂ: ਨਿਮਰਤਾ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ‘ਲਾਵਾਂ’ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ (ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ) ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਪਹਿਲੂ ਅਥਾਹ ਨਿਮਰਤਾ, ਘੋਰ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਬਰ ਸੀ। ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ: ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ ਅਤੇ ਘੁੰਗਣੀਆਂ ਵੇਚ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਸਰੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਢੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸੇ ਅਦਭੁਤ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ। ਲਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ: ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਲਈ ਸੁਹੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਲਾਵਾਂ’ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰੀ। ਇਹ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਕੇਵਲ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ) ਨਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ (ਸਿਫ਼ਤੀ ਦਾ ਘਰ) ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਤਾ: ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਚੱਕ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ’ ਜਾਂ ‘ਰਾਮਦਾਸਪੁਰਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਸਾਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਖਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਮਹਾਤਮ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਭਟਕਣਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ-ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਸਦਾ ਲਈ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਧਾਰਨ ਤੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
