ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ (ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਜੈਕਾਰਾ) ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਵੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਬਿਪਤਾ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰੀ ਗਈ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਪਾਵਨ ਪਉੜੀ ਅਭੇਦ ਕਵਚ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸਿਰਖੰਡੀ ਛੰਦ ॥ ਖੰਡਾ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਕੈ ਕਰਿ ਕੈ ਜਿਨ ਸਭ ਸੈਸਾਰੁ ਉਪਾਇਆ ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸ ਕਰਿ ਤਿਨ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਖੇਲੁ ਰਚਾਇਆ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਕੀਨ੍ਹ੍ਹੀ ਦੇਖਿ ਕੈ ਕੁਦ੍ਰਤਿ ਕਾ ਜਲਵਾ ਦਿਖਲਾਇਆ ॥ ਤਾਹੀ ਦੁਰਗਾ ਸਾਜਿ ਕੈ ਦੈਤਾ ਦਾ ਨਾਸੁ ਕਰਾਇਆ ॥ ਤੈਹੀ ਤੇ ਬਲੁ ਰਾਮ ਲੈ ਲਹਕਾਰ ਸਿਰਿ ਰਾਵਣੁ ਘਾਇਆ ॥ ਤੈਹੀ ਤੇ ਬਲੁ ਕ੍ਰਿਸਨ ਲੈ ਕੰਸੁ ਕੇਸੀ ਪਕੜਿ ਗਿਰਾਇਆ ॥ ਬਡੇ ਬਡੇ ਮੁਨਿ ਦੇਵਤੇ ਕਈ ਜੁਗ ਤਿਨੀ ਤਨੁ ਤਾਇਆ ॥ ਕਿਨੀ ਨ ਪਾਇਆ ਤਿਨ ਕਾ ਅੰਤੁ ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਕਾ ਇਕੁ ਦਾਤਾ ॥ ਮਹਾਤਮ: ਇਸ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਭੈਅ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਔਖੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਖਾਸ ਪਹਿਲੂ: ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਸਰਬੰਸ ਦਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਹਿਲੂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਣਖ ਜਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ: ਸੰਨ 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸੀਸ ਮੰਗ ਕੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਤਾੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਚਿੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਤੁੜਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਖਸ਼ੀ ਅਤੇ ਫ਼ੁਰਮਾਇਆ: “ਸਵਾ ਲਾਖ ਸੇ ਏਕ ਲੜਾਊਂ, ਤਬੈ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਕਹਾਊਂ ॥” ਸਰਬੰਸਦਾਨੀ: ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ (ਸਰਬੰਸ) ਕੌਮ ਤੋਂ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜਿਆ, ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ (ਬਾਬਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ) ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੋਰੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ (ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ) ਸਰਹੰਦ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣੇ ਗਏ। ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਰ ਕੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਭਾਣੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਮੰਨਿਆ। ਪੁਰਾਤਨ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ: ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ) ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਹੱਤਤਾ: ਇਹ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੰਡੇ ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛਕਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੁਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ “ਵਾਹ ਵਾਹ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਪੇ ਗੁਰ ਚੇਲਾ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਸਤਰ (ਜਿਵੇਂ ਖੰਡਾ ਅਤੇ ਸੈਫ਼) ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ। ਮਹਾਤਮ: ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਣਖ, ਗੈਰਤ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਸਾਨੂੰ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਲੜ ਲੱਗਣ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
