ਸੋਢੀ ਸੁਲਤਾਨ, ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ, ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਨਿ-ਕੋਟਿ ਡੰਡਉਤ ਬੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪਾਵਨ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਾਪਰੇ ਉਸ ਅਲੌਕਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਮਹਾਂ-ਚਮਤਕਾਰ (ਕੌਤਕ) ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਖ ਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਅਲੌਕਿਕ ਕੌਤਕ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਠਾ ਜੀ) ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ-ਪਿਤਾ ਤੀਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ‘ਗੁਰੂ ਕਾ ਚੱਕ’ (ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਰੱਬੀ ਕੌਤਕ ਵਾਪਰਿਆ। ਪੱਟੀ ਦੇ ਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ‘ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ’ ਪੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ दिन ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਿਜ਼ਕ (ਰੋਟੀ) ਕੌਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?” ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, “ਪਿਤਾ ਜੀ! ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪ ਜੀ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।” ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ, ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ, ਜੋ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਪਿਤਾ ਜੀ! ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਜ਼ਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਜ਼ਰੀਆ ਹੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕੋੜ੍ਹ (Leprosy) ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਤੁਰ-ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੋਕਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਘੁੰਮ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦਾ ਹੰਸ ਬਣਨਾ ਘੁੰਮਦਿਆਂ-ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬੇਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲ ਦੀ ਢਾਬ (ਛਪੜੀ) ਸੀ। ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਟੋਕਰਾ ਉਸ ਬੇਰੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਟੋਕਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਕੋੜ੍ਹੀ ਪਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕੌਤਕ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਕਾਲੇ ਕਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦੀ ਛਪੜੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟੇ ‘ਹੰਸ’ ਬਣ ਕੇ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋੜ੍ਹ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਇਹ ਰੂਹਾਨੀ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਕੋੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਹੌਸਲਾ ਜਾਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਜਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਟੋਕਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰੀਂਗਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਜਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੋੜ੍ਹ, ਜ਼ਖਮ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੰਚਨ (ਸੋਨੇ) ਵਰਗਾ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਦਾ ਕੋੜ੍ਹ ਬਾਕੀ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕੇ। जब ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਗਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਬੇਰੀ ਅਤੇ ਜਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕੌਤਕ ਸੁਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵੈਰਾਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ’ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਇਹ ਗੱਲ ਲੈ ਕੇ ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਮਰ ਜਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਬੇਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਦੁਖ ਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ’ (ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੇਰੀ) ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਰਿਕਰਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ’ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਤਲਾਬ) ਪਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਪਾਵਨ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਹੀ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਹਾਨੀ ਕੌਤਕ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਅਮਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰ ‘ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੂਲ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
