ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ…

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾ ਗਏ।
ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਪਣ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਮਾਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗੁਰਗੱਦੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ
1664 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਇ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਲਵੇ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ (ਪਛਾਣ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ) ਵੀ ਵਸਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਥਾਨੇਸਰ, ਪਿਹੋਵਾ ਅਤੇ ਸੈਫਾਬਾਦ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 116 ਸ਼ਬਦ, 59 ਸ਼ਲੋਕ ਅਤੇ 57 ਪਵਨ ਰਾਗੀ ਬਾਣੀ ਰਚੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ, ਵੈਰਾਗ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਸ਼ਹਾਦਤ
1675 ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸੱਤੀ ਦਾਸ ਨੇ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।