ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ: ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ, ਗੁਰਗੱਦੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲਕ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਾਗ ਭੇਜਣ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼: ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਨੇ ਇੱਕ ਸਪੇਰੇ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਾਗ (ਕੋਬਰਾ) ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਘਰ (ਗੁਰੂ ਕੀ ਵਡਾਲੀ) ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਾਮਾਤ: ਜਦੋਂ ਨਾਗ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਉਮਰ ਮਹਿਜ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਲਕ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਡਰੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਨਾਗ ਦਾ ਅੰਤ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਾਗ ਦਾ ਸਿਰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗ ਦੀ ਪੂਛ ਫੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਅਚਰਜ ਨਜ਼ਾਰਾ: ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਏ, ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨਾਗ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਾਗ ਦੀ ਮੁਕਤੀ: ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਮਾਨੀ ਸਾਧੂ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਗ ਬਣਨ ਦਾ ਸਰਾਪ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।
ਸਿੱਖਿਆ:
ਇਹ ਸਾਖੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ